niedziela, 30 listopada 2008

Ratusz

Ratusz- perła wrocławskiego gotyku.

W środku wrocławskiego Rynku od wieków stoi Ratusz- jeden z najwspanialszych obiektów architektury gotyckiej w środkowej Europie. Zachwyca proporcją bryły, zdobi srebrną koronką hełmu wieży, sterczynami na szczycie wschodniej ściany, zdumiewa bogactwem wystroju wnętrza.




Budowa wrocławskiego Ratusza

Wrocławski ratusz usytuowany jest w rynku. To właśnie tam koncentrował się cały handel wrocławski, i to właśnie z hali handlu towarami importowanymi został on przekształcony na siedzibę władz miejskich. Stoi niemalże w samym środku rynku. Pierwsza wzmianka o przeznaczeniu wydatków na budowę zanotowano w 1299r. Ratusz jest dziełem złożonym, nad którym pracowało wiele grup budowlanych (Berthold, Gauschke, Preusse). W 1300 roku wyłania się niewielka dwukondygnacyjna budowla. Część piwniczna spełniała rolę karczmy miejskiej, natomiast w części parterowej spotykała się rada i sprawowała swe sądy rada. Przypuszczać można, że powstał on w miejscu lub z wykorzystaniem muru Domu Kupców, wzniesionego w 2 połowie XIII wieku i służącego celom handlowym. Połączenie 3 budowli: dawnego Domu Kupców, Izby Wójtowskiej i Sali Radnych, jakie nastąpiło w połowie XIV wieku przyczyniło się do powstania budowli zwanej Ratuszem Kolejna rozbudowa, rozplanowanie pomieszczeń oraz wystrój zewnętrzny nastąpił parędziesiąt lat później mianowicie w drugiej połowie XIV wieku. W tym okresie też powstał wschodni gotycki portal z lwem czeskim. W 1343r. została poświęcona kaplica mieszcząca się w ratuszu. Rozbudowa części zachodniej tzw. część radna, sala Książęca i Wójtowska (ok. 1428). Rozbudowa części południowej zaczęła się ok. 1471r. w tym czasie zaczęła się też rozbudowa wieży ratuszowej i jej wyższej kondygnacji. Cała rozbudowa trwała do końca XV wieku, a nawet nieco dłużej na zachodniej ścianie widnieje data 1506. W ratuszu znajduje sie olbrzymia Hala Mieszczańska, Sala Sądowa, Kancelaria i Izba Rady oraz Kancelaria i Izba Wójta. Znaczną część piętra zajmuje trójnawowa Wielka Sala, której sklepienie ozdobione jest 161 rzeźbionymi zwornikami. Sala Książęca i Wójtowska charakteryzują się charakterystycznymi dla gotyki sklepieniami spoczywającymi na pojedynczych filarach. W miejscu styku sklepień ze ścianą dostawiono półośmioboczne filary. W średniowieczu do Izby wójtowskiej prowadziło oddzielne wejście ozdobione gotyckim portalem. Genezy wykuszu wschodniej ściany ratusza można się doszukać w wykuszach ratusza praskiego.


Rzeźby na Ratuszu


Mimo to, że w swym założeniu Ratusz jest świecką budowlą to posiada wiele scen i postaci związanych z religią chrześcijańską: na południowej ścianie znajduje się figura św. Krzysztofa a nad nią figura Jana Chrzciciela. Odnaleźć możemy też figury aniołów podtrzymujących wykusze. Na południowo-zachodnim wykuszu znajduje się scena Zwiastowania Marii Pannie. Południową ścianę Ratusza przecinają dwa poziome fryzy. Fryz dolny przedstawia wizerunki zwierząt, sceny walczących kilku mężczyzn. Fryz górny przedstawia walkę św. Jerzego ze smokiem, pojedynki rycerskie, sceny z polowania, jest też scena przedstawiająca mężczyznę wiozącego na taczce kobietę na targ.












Funkcja
zawsze ratusz był miejscem gdzie swoją siedzibę miała rada miejska. W ratuszu były rozpatrywane sprawy sądownicze, administracyjne, w tym miejscu również była zapisywana kronika. Mieściło się tam również archiwum, w którym była przechowywana korespondencja. Wieża usytuowana przy północno-zachodnim narożniku była strażnicą miejską. W piwnicy ratuszowej mieściła się karczma, tzw. Piwnica Świdnicka. Jej nazwa pochodzi od doskonałego piwa produkowanego w Świdnicy. „Miasto posiadało przywilej szrotu, czyli wyłączne prawo do sprowadzania i sprzedaży w obrębie murów beczułek z piwem i winem. Na tym tle w 1381 r. rozegrała się słynna w dziejach Wrocławia WOJNA PIWNA, nazywana też WOJNĄ POPIĄ. Rada zatrzymała bowiem wóz z kilkoma beczkami piwa świdnickiego, sprowadzonego dla kanonika wrocławskiego kapituły, dopatrując się w tym naruszenia monopolu miejskiego i konkurencji dla piwnicy ratuszowe, która jedyna miała prawo sprzedaży piwa wyrabianego poza murami miasta. Władze kościelne odpowiedziały klątwą i pomimo wizyty króla Wacława IV stanowczo odmówiły prawa odprawiania nabożeństw. Obrażony władca w odwecie zezwolił na splądrowanie przez mieszczaństwo wespół z królewskimi dworzanami domów duchownych na Ostrowie Tumskim” Istotnym elementem ówczesnego życia były ważne uroczystości, spotkania dostojników, oraz wykłady uczonych odbywające się w Ratuszu.







Wrocławski pręgierz





Symbolem władzy sądowniczej we Wrocławiu były: stojący przed ratuszem pręgierz i dwie płyty kamienne z rzeźbami herodów. Często zdarzało się tak, że w mieście były dwa miejsca, w których wykonywano egzekucje. Pierwsze można określić mianem miejsca honorowego i był to rynek, oraz miejsce drugie, które znajdowało się poza granicami miasta i to było niehonorowe. Początkowo pręgierz był drewniany. W 1492 przed salą Wójtowską zbudowano wysoki na 10 metrów kamienny pręgierz. Był on miejscem wykonywania kar. Rodzaj przestępstwa oraz pozycja skazanego decydowały o tym czy rodzina będzie miła prawo go pochować. Ogólnie we Wrocławiu było 5 szubienic, podobno na jednej z nich został wychłostany Wit Stwosz za sfałszowanie weksla. W południowo-zachodniej części Rynku znajdowała się jeszcze ośmiu boczna „klatka bluźnierców”. Umieszczano w niej awanturników. Pręgierz, który mamy okazje dzisiaj oglądać jest kopią wykonaną w 1985r. po zniszczeniach wojennych. Nawiązując do średniowiecza na jego szczycie znajduje się figurka kata trzymającego w ręce wiązkę trzcinek do chłostania skazanego. Dziś ratusze jest miejscem strategicznym przy, którym spotykaja sie ludzie.








bibliografia:
1. Teresa Kulak "Wrocław"
2.Andrzej Konarski "434 zagadki o Wrocławiu"
3.Tadeusz Broniweski "Sztuka Wrocławia"
4. Edmund Małachowicz "Stare miasto we Wrocławi

Gotyckie obiekty i urządzenia powiązane z systemem średniowiecznych kar.

Więzienie:


Prezentację obiektów rozpocznę od wrocławskiego więzienia. Na początku na więzienie władze Wrocławskie przeznaczyły piwniczne pomieszczenia mieszczącego się w rynku gotyckiego Ratusza. Mieszczące się tam więzienie dzieliło się na dwie zasadnicze części, pierwsza z nich zwana „klatką dla czyżyków” przeznaczona była dla drobnych złoczyńców, mieszczące się zaś w głębszych partiach piwnic Ratusza więzienie ciężkie przeznaczone było dla zbrodniarzy.

Z czasem, wraz z rozwojem znaczenia wrocławskiego rynku, jak centrum handlu (także z wielkimi miastami Europy!) w władzach miasta i pośród mieszczan zrodziło się przekonanie , iż bardziej opłacalne będzie przekształcenie dawnego więzienia w magazyny i wynajmowanie ich kupcom.
Piwnice Ratusza początkowo zastępowały wieże znajdujące się w obrębie murów miejskich (Wieża Krupnicza, Wieże w Bramie Oławskiej i Bramie Odrzańskiej), w których dolnych kondygnacjach znajdowały się lochy.

W połowie wieku XIV na więzienie przeznaczono osobny budynek mieszczący się w północnej części Rynku, zwanej odtąd więzienną (Do dziś mieści się on przy ul. Więziennej 9). Więzienie to przeznaczone było dla więźniów wywodzących się z nizin społecznych, oraz tych spośród innych stanów, na których zapadł wyrok śmierci. Na początku więzienie stanowił pojedynczy budynek, z czasem zaczęło się ono rozrastać. W XV wieku zbudowano min. kaplice dla więźniów. Aż do wieku XIX trwały prace rozbudowujące średniowieczne więzienie o kolejne budynki i pomieszczenia dla straży, które zamykały czworoboczny dziedziniec, na którym dawniej ustawione były dyby. Na terenie kompleksu mieściła się także sala przesłuchań i tortur.

Obecnie w budynku średniowiecznego więzienia mieści się Oddział Wrocławski Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. W części pomieszczeń planowana jest organizacja tematycznej ekspozycji.

Pręgierz:



Przy wschodniej ścianie ratusza mieścił się otoczony rowem i płotem plac na którym to odbywały się sądy, na początku następnego stulecia plac został pokryty brukiem i postawiono tam drewniany pręgierz- słup do którego przywiązywano skazańca w celu wymierzania mu publicznej kary za występek. Rolę owego placu przejęła przybudowana do Ratusza Sala Wójtowska-tam od tej pory odbywały się sądy. Na południowo wschodnim rogu rynku pojawił się w 1492 roku (przed oknami Sali Wójtowskiej) 10 metrowy kamienny pręgierz.
Pochodził on ze znanego we Wrocławiu warsztatu kamieniarskiego Bricciusa Gauskego i Pawła Preusse'a.
Chłostano tam złodziei, sutenerów, stręczycieli, nierządnice, fałszerzy. Wykonywano tu także karę piętnowania, obcinania włosów i członków: rąk, uszu, nosa… Karą był już samo wystawienie winowajcy na widok publiczny, przy złodziejach zwykło się dodatkowo ustawiać skradzione przez niego dobra.
Obok szubienicy pręgierz stanowił symbol prestiżu miasta i stanowił demonstrację jego swobód. Ostatnią karę śmierci wymierzono tam w roku 1681, spalenie ksiąg „nieprawomyślnych” politycznie czy też religijnie miało pod wrocławskim pręgierzem ostatni raz miejsca w roku 1726, natomiast karę chłosty zaprzestano wymierzać w roku 1771.
Oryginalny kamienny pręgierz z roku 1492, z ażurową klatką zwieńczoną ostrosłupem z kwiatów i figurką kata został zniszczony w roku 1945. Ocalałe fragmenty przeniesiono do wrocławskiego Muzeum Architektury. Czterdzieści lat później w tym samym miejscu stanęła jego kopia, niestety nieco uboższa od oryginału.


* Więcej inf. na temat pręgierza w poście "Ratusz".


Klatka błaznów:

Nieopodal miejsca gdzie dziś stoi pomnik Aleksandra Fredry spacerujący po wrocławskim rynku, pomiędzy ratuszem, a wspomnianym pojemnikiem mogą dostrzec kwadrat bruku innego koloru- ów kwadrat wskazuję średniowieczną lokalizację Klatki błaznów nazywana również „budą wariatów” lub „klatką dla szczygłów”. Ten obiekt mieścił się w południowo-zachodniej części wrocławskiego rynku. Awanturnicy, gorszyciele, pijacy zamykani byli w tym żelaznym, ośmiobocznym areszcie z kopulastym miedzianym dachem. Osobnik zamknięty w tej klatce był wystawiany na publiczne pośmiewisko, ta osobliwa formę wymierzania kary praktykowana była przez długie stulecia. Klatka stała na wrocławskim rynku do połowy XVII w.


Plac Straceń:

To miejsce budzące trwogę w sercach mieszkańców średniowiecznego Wrocławia znajdował się poza granicami miasta wytyczonymi przez linię gotyckich murów obronnych, w miejscu gdzie dziś stoi dom handlowy „Renoma”. Plac straceń cieszył się złą sławą zarówno wśród mieszkańców miasta jak i pośród przejezdnych. Skazańcy byli tam prowadzeni nieopodal Kościoła św. Doroty, Stanisława i Wacława. To właśnie tam zakonnicy udzielali ostatniej posługi religijnej ludziom, których tuż za rogiem, za „Przejście św. Doroty” czekał ich kres ziemskiej wędrówki. Kat wykonywał egzekucje.

Szubienica:

Szubienica poza wymierzeniem kary śmierci, miała pełnić także funkcję prewencyjną dlatego też ciało straconego wisiało przez dłuższy czas na widoku publicznym-ku przestrodze. Z czasem szubienicę przeniesiona poza mury miasta, na wspomniany już przeze mnie plac straceń. Umiejscowiono ją nieopodal kapliczki św. Gertrudy, przy której mieścił się niewielki cmentarz dla straconych. Osoby, które dopuścił się przestępstwa, ale pochodzące z wysokiego stanu także w wypadku wyroku śmierci miały specjalne prawo. Mianowicie wolno im było zamienić rodzaj kary z powieszenia na bardziej honorowe ścięcie i skromny pogrzeb (Przykładowo: tylko dwóch duchownych, dwie świece i niewielki chór chłopięcy). Skazaniec przed wykonaniem przez kata wyroku był zobowiązany udzielić mu przebaczenia za to, że ten za chwilę pozbawi go życia.
Najstarsza ze średniowiecznych wrocławskich szubienic mieściła się przy obecnej ul. Kazimierza Pułaskiego w 1370 roku. Druga usytuowana była przed Bramą Świdnicką (dzisiejszy pl. Kościuszki). W 1515 r. na Rynku - naprzeciwko kamienicy pod nr.19 - stanęła kolejna. Do dziś Kamienica ta nosi nazwę „Pod Starą Szubienicą”. Było to ostatnie miejsce , w którym stała szubienica w obrębie murów miejskich. (Czwartą, z XVIII w., ustawiono na początku ul. B. Drobnera. Wieszano na niej dezerterów z armii pruskiej. Piąta stała w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej.).




Źródła:

Fotografia:

Autorstwo własne, w przeciwnym wypadku informacja mieści się pod zdjęciem.

Literatura:
1.Teresa Kulak, "Wrocław. Przewodnik historyczny", Wrocław 2000, s. 70-75.
2. Beata Maciejewska, "Wrocław. Dzieje miasta", Wrocław 2003, s. 37, 44.
3."Atlas architektury Wrocławia. Budowle sakralne, Świeckie budowle publiczne", red. Jan Harasimowicz, wyd. 1, Wrocław 1997.

Wrocławska fortyfikacja miejska:

(zdjęcie pochodzi ze strony: www.grenlandia.elk.pl/Liber_Chronicarum.html)


Wrocławska fortyfikacja miejska:


Budowa fortyfikacji miejskiej była kosztownym i pracochłonnym przedsięwzięciem nic więc dziwnego, że silni militarnie Piastowie Śląscy nie postawili sobie za priorytet utworzenia wokół Wrocławia umocnień obronnych. Decyzje o ich powstaniu uwarunkowało zagrożenie najazdem ze strony Mongołów. Najstarsze księgo miejskie zawierają informację o kosztach poniesionych przez miasto w 1299 roku w związku z budową potężnego systemu fortyfikacji.

Najstarsze z zachowanych planów miasta pozwalają nam ustalić przebieg linii pierwszych warownych umocnień miasta. Wynika z nich, że miejskie mury były usytuowane pomiędzy podwójną fosą. Biegły one następującą trasą: Od ujścia Oławy, nieopodal mostu piaskowego, dzisiejszą ulicą Kraińskiego, dalej przecinały plac Dominikański biegnąc dalej do placu świętego Krzysztofa i dalej wzdłuż trasy WZ, aż do ul. Białoskórniczej.

Przy dzisiejszej ulicy Kraińskiego możemy podziwiać zachowany do dziś pochodzący z wieku XIII fragment pierwszych murów obronnych Wrocławia (Grubość muru osiągała dwa metry, wysokość zaś prawie dwanaście) wraz z pochodzącą z wieku XIV Basztą obronną ze strzelnicami (Jest to jedna z 39 baszt wznoszonych na murach obronnych co 30metrów).


















Najwięcej czasu i kosztów pochłonęło oczywiście wykopanie pierwszej fosy miejskiej, w którą wpuszczono wodę z Oławy. W roku 1291 opływała ona mury obronne (Płynęła ona na linii przebiegającej przez dzisiejsze ulicę: . Kraińskiego, Janickiego, Kazimierza Wielkiego i Białoskórniczą.). Fortyfikacja miejska w roku 1260 roku wyznaczyła granicę Wrocławia, wówczas powierzchnia jego był porównywalna z najbardziej liczącymi się miastami Europy-wynosiła wówczas 60ha. Tak więc w początkowej fazie Wrocław otoczony był solidnym, jednak pojedynczym murem. Zmieniło się to w wieku XV. Wrocław jako jedno z najbardziej zaludnionych miast Królestwa Polskiego rozwijał się bardzo dynamicznie, zwłaszcza w swym zamkniętym obszarze, jednak również i poza granicami ustalonymi poprzez mury obronne. Konieczne było powiększenie jego granic i zbudowanie drugiego pierścienia murów obronnych. Nastąpiło to na przełomie wieku XIII i XIV. W latach 1318-1348 został wzniesiony pas nowego muru. Powstał on w odległości ok. 300m od pierwszego. Obszar pomiędzy nimi miał pozostać niezabudowany. Stanowił on bowiem przedpole warowni. Mimo powstania drugiego pierścienia murów, pierwsze XIII wieczne pozostawały w pełnej gotowości.

Nowe mury miejskie otaczały zamek książęcy (od strony Odry) i dalej biegły przy dzisiejszym Arsenale, przez plac Jana Pawła II, do Placu Wolności, dalej przecinały ul. Świdnicką i ul. Piotra Skargi, Otaczały teren Wzgórza Partyzantów, następnie biegły do ulic Nowej aż do placu Dominikańskiego i łączyły się z dawnym murem.

Już w drugiej połowie wieku XV rozpoczęto trwające aż do lat 30stych wieku kolejnego prace budowlane przy istniejących już murach. Została do nich dobudowana linia wałów wzmocnionych Bastejami (służącymi do umieszczania ciężkiej broni palnej). Jeden z częściowo zachowanych fragmentów fortyfikacji miejskiej Wrocławia znajduję się przy hotelu „Panorama” (Koło Galerii Dominikańskiej), XVI wieczna zrekonstruowana Basteja przylega do hotelu os strony ul. Słowackiego.




















Dawnych bram miejskich nie burzono, natomiast dodawano nowe. Np. ulicę Ruską i Mikołaja połączona ze starymi murami przy wspólnej bramie- Mikołajskiej. Pierwsza Brama Mikołajska pochodziła z wieku XIII, druga zaś została wybudowana w początku wieku kolejnego, Trzecia powstała w roku 1503. Prowadził do niej zwodzony most, po jej obu stronach znajdowały się strzegące wejścia dwie Basteje różnej wielkości wyposażone w otwory strzelnicze. Sama brama była zaś zwieńczona kunsztownym przedstawieniem sceny ukrzyżowania. Koło kościoła św. Wojciecha powstała Brama Ceglana stanowiła ona przejście pomiędzy Starym a Nowym Miastem. Ul. Świdnicka miała zaś aż trzy bramy. Poszczególne cechy pod nadzorem komendantów miejskich odpowiadały za obronę Bram (Np. zewnętrznej Bramy Świdnickiej strzegł cech kuśnierzy).

Brama Oławska:


Wewnętrzna Brama Oławska:

Wzniesiona została w II połowie XIII wieku, zlokalizowana w miejscu gdzie dziś mieszczą się posesje nr 29-31 przy ulicy Oławskiej. Składała się z wieży bramnej oraz przedbramia. Została zlikwidowana w roku 1792.


(zdjęcie przedstawia fundament Bramy Oławskiej wykopany podczas prac remontowych. Fotografia pochodzi ze strony: http://wroclaw.hydral.com.pl/60552,foto.html)


Brama Oławska Zewnętrzna:

Wzniesiona w związku powstaniem nowego pierścienia murów miejskich. Mieściła się w odległości ok.100 metrów od dzisiejszego skrzyżowania ulicy Oławskiej z ulicą Piotra Skargi. Początkowo swą formą przypominała starszą bramę oławską, później (w połowie wieku XV) zostało rozbudowane jej przedbramie, powstała także nowa wieża, później dodano barbakan, przekształcony w 1576 roku w bastion. Brama Oławska została zlikwidowana w roku 1807 po zarządzeniu przez Francuzów likwidacji fortyfikacji Wrocławia. Jej pozostałości zostały odkryte podczas prac remontowych i obecnie są widoczne w przejściu podziemnym nieopodal Galerii Dominikańskiej, do którego budowy wykorzystano część murów. Obok przejścia znajduję się makieta Bramy i fragmentów fortyfikacji.


(zdjęcie pierwsze (czarno-białe) pochodzi z: http://wroclaw.hydral.com.pl/28023,foto.html,są moją prywatną własnością)































Arsenał:


W roku 1459 przy Bramie Mikołajskiej został zbudowano spichlerz miejski. Gromadzono w nim zapasy żywności zabezpieczając się w ten sposób na wypadek długotrwałego oblężenia miasta. Budynek usytuowany jest obok murów otaczających Odrę od strony Kępy Mieszczańskiej (w rogu ul. Nowy Świat, przy ulicy Cieszyńskiego). W wieku XIV zaczęto przenosić do niego broń nie mieszczącą się w piwnicach Ratusza, murach miejskich. Został on zaadaptowany na Arsenał. Jest to jeden z najstarszych Arsenałów w Europie. Został on dołączony w połowie wieku XV do systemu fortyfikacji miejskich. Jest bardzo ważnym obiektem obronnym Wrocławia. Zachowały się do naszych czasów jedne z najstarszych baszt obronnych oraz część XIV wiecznych murów, budynki, wewnętrzny dziedziniec oraz studnia. Obecnie stanowi siedzibę Muzeum Miejskiego Wrocławia.

(zdjęcie pierwsze pochodzi ze strony www.kolejnapolskie.pl, pozostałe są moją prywatna własnością)


































Bastiony:


Bastion Sakwowy:

Ten wrocławski bastion został wzniesiony w latach 1594-98. Mieścił się na terenie dzisiejszego Wzgórza Partyzantów (przy ulicy Piotra Skargi). Do naszych czasów zachowały się niestety jedynie ruiny bastionu, który w połączeniu z leżącą w pobliżu fosą miejską miał stanowić ważny element fortyfikacji Wrocławia.

(Brama Oławska i Bastion Sakwowy w roku 1807. Obraz o lejny Joh. Heinr.Chr. König'a, zdjęcie pochodzi ze strony: http://wroclaw.hydral.com.pl/006240,foto.html)

Bastion Ceglarski:

Fragment średniowiecznych umocnień pochodzących z roku 1585 mieści się przy Muzeum Narodowym we Wrocławiu (Wzgórze Polskie). Stanowi znakomity punkt widokowy na Ostrów Tumski i Wyspę Piasek. Niestety znajdują się obecnie w fatalnym stanie. W ciągu najbliższych dwóch lat ma zapaść decyzja w sprawie przekształcenia średniowiecznych ruin w obiekt kulturalno-gastronomiczny.



Literatura:
1. Teresa Kulak, "Wrocław. Przewodnik historyczny", Wrocław 2000, s. 26-20, 62-68.
2. red. Jan Harasimowicz "Encyklopedia Wrocławia", wyd. 1, 2000
3. Andrzej Wiącek, "Arsenał Wrocławski - miejsce mało uczęszczane", Turysta Dolnośląski 3/2006

Wrocławski gotyk


Gotyk wrocławski

W epoce średniowiecza Wrocław był jednym z najbardziej znaczących miast europy, rozwijał się prężnie – Za przełomową datę należy wymienić rok 1241(lub1242) kiedy to Bolesław Łysy wydał akt o założeniu miasta, powstało wówczas wiele monumentalnych budowli, przede wszystkim sakralnych, pierwsze fortyfikacje miejskie (mury obronne, fosa). Po śmierci Henryka VI (ostatniego z Piastów wrocławskich) miasto przeszło pod panowanie czeskie. Nastąpił wówczas dalszy, niezwykle intensywny rozwój miasta. W XV wiecznym Wrocławiu rozwijała się miejscowa szkoła architektoniczna. Jej sile dowodzi fakt iż jej wpływy były widoczne także poza obszarem miasta. W owym okresie powstawały liczne monumentalne budowle. Jednak u jego schyłku zamarła nieco aktywność budownictwa obiektów sakralnych.
Teresa Kulak-profesor Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego-autorka książki „Wrocław. Przewodnik historyczny” jako charakterystyczne cechy wrocławskiego Gotyku wymieniła: „predylekcje do wielkich płaszczyzn ścian budowli sakralnych- nie ożywionych dodatkowymi ozdobami oraz sklepieniami o przęsłach trójpodporowych- gwiaździstymi i tak zwanymi piastowskimi”.
Pomimo iż wzorem budowlanym była Katedra o bazylikowym korpusie i halowy Kościół św. Krzyża każda budowla wrocławska tego okres mogła poszczycić się pewną odrębnością, indywidualnością..
Mimo swej burzliwej historii, a zwłaszcza niszczycielskich bombardowań podczas II Wojny Światowej do naszych czasów zachowały się istne perełki polskich architektury gotyckiej i kunsztowne wrocławskie rzeźby.

Wrocławska rzeźba gotycka silnie związana była z budownictwem sakralnym i rzeźbą nagrobkową(jak chociażby wspominana w artykule dotyczącym rzeźby gotyckiej płyta nagrobna Henryka IV Probusa). W wieku XV znaczący był krąg „Madonny na lwie” a także monumentalna rzeźba nagrobkowa W późnej fazie wrocławskiego gotyku miejscowi rzeźbiarze opracowali własny sposób przedstawiania Marii (-akcentowano zwycięstwo Marii, jako Matki Chrystusa i jako Królowej nad złymi mocami. Koncepcja ta mimo silnego oddziaływania wpływów praskich utrzymała się do końca wieku, co więcej rozpowszechniła się także na obszarze Małopolski i Wielkopolski a także na ziemiach Czeskich i Pruskich.). W tym okresie Wrocław był swoistym centrum specjalizującym się w Tworzeniu Ołtarzy (nie tylko na potrzeby miasta). Najciekawsze przykłady rzeźby tego okresu stanowią: Ołtarz w kościele św. Elżbiety (pochodzący z roku 1470, autorstwa Hansa Pleydenwurffa) a także rzeźby mieszczące się na fasadzie wrocławskiego Ratuszu (konkretniej na jego południowej fasadzie).


Gotyckie zabytki architektoniczne na terenie Wrocławia, który każdy powinien zobaczyć:



Wrocławski Ratusz:
(zdjęcie prywatne)




Kościół św. Elżbiety:

(zdjęcie prywatne)



Kościół św. Marii Magdaleny:
(zdjęcie pochodzi ze strony: http://pik.wroclaw.pl/Katedra-Polskokatolicka-pw-w-Marii-Magda-m168.html)



Świątynia świętych Stanisława, Wacława i Doroty:
(www.wroclaw.pl)



Kościół Bożego Ciała:

(http://www.szczecin.eklopedia.info/?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Bo%C5%BCego_Cia%C5%82a_we_Wroc%C5%82awiu)




Kościół św. Wojciecha (i św. Józefa (obecnie kaplica kościoła św. Wojciecha):
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Wroclaw_kosciol_swWojciecha.jpg)



Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku:
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Wroclaw_NMP_na_Piasku_Most_Tumski.jpg)



Dawny kościół św. Anny-obecnie przedszkole sióstr selezjanek:
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Wroclaw_wyspaPiasek-dom.jpg)



Kamieniczki Jaś i Małgosia:
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Wroclaw_Jas_i_Malgosia.jpg)




Kolegiata św. Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu:
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Wroclaw_swKrzyz_swBartlomiej.jpg)




Katedra:
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Poland_Wroclaw_Cathedral_2007_night.jpg)




Kościół św. Macieja:
(http://wroclaw.hydral.com.pl/test.php?obiekt=813&start=24&tend=32)





Arsenał Miejski Zwany też Mikołajski:
(kolejnapolskie.pl)



Literatura:

1. Teresa Kulak, "Wrocław. Przewodnik historyczny", Wrocław 2000, s. 5-91.
2. Janusz Czerwiński i Ryszard Chanas, "Dolny Śląsk. Przewodnik", Warszawa 1977, s. 45-92.
3. Janusz Kębłowski,"Polska sztuka gotycka",wyd. 2, Warszawa 1983, s. 29-101.
4. Beata Maciejewska, "Wrocław. Dzieje miasta", Wrocław 2003, s. 25-49.

Elementy rzeźby gotyckiej Wrocławia.

Od lewej: Jatki, niewielka boczna uliczka, znana juz od roku 1266
Po prawej: ocalała płaskorzeźba przedstawiająca prawdopododbnie woźnego rady miejskiej, o czym świadczy zwój trzymany w lewej ręce. Jest to jedna z nielicznych starych gotyckich rzeźb Ratusza, a znajduje się przy wschodnim wejściu do budynku. Liczne rzeźby z przyległych sukiennic zniszczono z XIX wieku, podczas rozbiórki.





Rzeźba głowy Henryka IV Probusa, wykuta w kamieniu około 1300 roku.









Tumba nagrobna Henryka IV Probusa. Na zdjęciu widać w głębi figury Apostołów z kościoła Marii Magdaleny, najdoskonalsze okazy gotyckiej rzeźby w drzewie na Śląsku.





Fundament gotyckiej wieży. Widoczne ślady szalowania deskami piaszczystego gruntu oraz świadectwo prastarego zwyczaju : garnki z pożywieniem, zamurowane na początku pracy jako tak zwana ofiara zakładzinowa.



Wrocław średniowieczny posiadał dwa zamki książęce. Na lewym brzegu Odry, tam gdzie dziś znajduje się Uniwersytet. Duża wieloczłonowa budowla strzegła jednocześnie dwóch dróg, biegnących przez Odrę i wzdłuż niej. Widok zamku zachował najlepiej plan F. de Wita



Rzeźba architektoniczna z gotyckiej Ktedry przedstawiająca męzczyznę o twarzy oddanej z surowym realizmem. Obok symboli kultowych artyści tamtego czasu mieli zwyczaj dekorować kościoły pięknymi naturalistycznymi rzeźbami





Stary klucz sklepienny(zwornik) wydobyty z gruzów gotyckiej Katedry w roku 1945. Wrocławscy architekci pozostawiali gładkie płaszczyzny ścian, ale nie skąpili kamiennych rzeźb na przyporach, kluczach sklepiennych i łukach okiennych.





Bibliografia: Julian Lewański, Wrocław, Warszawa 1947